11eg Chwefror - yn 1806 - daeth William Grenville yn Brif Weinidog

Yn 1806 roedd Prydain a Ffrainc yn dal i ryfela. Gelwir y rhyfeloedd a frwydrwyd â Ffrainc rhwng 1801 ac 1815 yn Rhyfeloedd Napoleonaidd.  Siôr III (Brenin Siôr Gwallgof) oedd yn teyrnasu, er bod y Rhaglyw Dywysog eisoes yn achosi helynt.  Roedd gan lai na 3% o’r boblogaeth yr hawl i bleidleisio mewn etholiadau - daeth y Deddfau Diwygio i rym 30 mlynedd yn ddiweddarach - ond ar ôl marwolaeth y gwleidydd Ceidwadol - William Pitt yr Ieuaf, gofynnodd y Brenin Siôr i William Grenville ffurfio “Gweinyddiaeth yr Holl Ddoniau” i geisio negodi diwedd y gwrthdaro â Ffrainc.  Roedd William yn fab i George Grenville a fu’n Brif Weinidog ac yn gefnder i William Pitt.  

Nod Grenville oedd ffurfio’r llywodraeth gryfaf posibl a oedd felly’n cynnwys y gwleidyddion mwyaf blaenllaw o bron bob grŵp gwleidyddol, er i rai dilynwyr William Pitt yr Ieuaf, dan arweiniad George Canning, wrthod ymuno. 

 

Cafodd sawl un ei synnu fod Charles James Fox wedi cael ei gynnwys gan fod Brenin Siôr III wedi bod yn elyniaethus iawn tuag at Fox yn y gorffennol.  Ond oherwydd parodrwydd y Brenin i roi gelyniaeth y gorffennol o’r neilltu er mwyn sicrhau undod cenedlaethol, cafodd llawer o bobl eraill eu hannog i ymuno â’r llywodraeth neu ei chefnogi hefyd.  Roedd gan y weinyddiaeth agenda gymharol flaengar, gyda’r rhan fwyaf wedi’i hetifeddu gan Pitt.  Roedd sawl enw sy’n adnabyddus hyd heddiw ymhlith y llywodraeth fyrhoedlog hon - George Walpole, Iarll Spencer (3ydd Hen Daid Diana, Tywysoges Cymru) a’r Is-iarll Sidmouth a fu’n Brif Weinidog rhwng 1801 a 1804.

 

Mewn gwirionedd, fawr iawn o lwyddiant a gafodd Gweinyddiaeth yr Holl Ddoniau - methodd â sicrhau heddwch â Ffrainc.  Yn wir, parhaodd y rhyfel am bron i ddegawd arall.  Fodd bynnag, llwyddodd y Weinyddiaeth i ddiddymu’r fasnach caethweision ym Mhrydain yn 1807 cyn dod i ben oherwydd anghytundeb ynghylch rhyddfreinio’r Catholigion.

 

Mae hwn yn gyfnod rhyfeddol o hanes sydd â sawl stori liwgar - cymeriad unigryw'r Rhaglyw Dywysog; y Chwyldro Diwydiannol a natur gyfnewidiol y tirlun cenedlaethol, yn arwain at ddiwygiadau Cymdeithasol Chwigaidd gwych yr 1830au.